Yazar: Chiara Borghesi

İtalyan Mutfağı’nın UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras olarak resmen tanınması vesilesiyle, İtalya’da tavola kelimesinin taşıdığı tüm anlamları birlikte keşfedelim. İtalya’da tavola; sofra, birliktelik, paylaşım, kapsayıcılık ve misafirperverlik ile eş anlamlıdır.

Tavolo mu, Tavola mı?

Bir tavolo ile bir tavola arasında ince ama çok önemli bir fark olduğunu biliyor muydunuz?

-Tavolo (eril, –o ile biter): Sadece bir mobilyadır.

-Tavola (dişil, –a ile biter): Duygularla yüklü bir kelimedir. (Belki de dişil olmasının bir nedeni vardır!)

Ofisteki, salondaki ya da mutfaktaki masa sıradan bir tavolodur. Tavola ise arkadaşların ve ailenin bir araya geldiği yerdir: Yemek yenir, iskambil ya da masa oyunları oynanır. Çocuklar ders yaparken mutfakta birileri yemek hazırlar; büyükler aileyi ilgilendiren önemli konuları burada konuşur.

“A tavola!” (Sofraya!)

Yemek hazır olduğunda herkes bu sözle çağrılır: “A tavolaaa! Yemek hazır!”

Bu ifade, zihnimizde hemen masa örtüsünü, tovaglia canlandırır.

Hiç fark ettiniz mi? İtalyanlar neredeyse hiçbir zaman masa örtüsüz sofraya oturmaz. Küçük servis altlıkları ise genellikle sadece kahvaltıda kullanılır ve tesadüf değildir ki bunlara “Amerikan servis” (tovaglietta americana) denir, yani pek de İtalyan geleneği sayılmaz!

Apparecchiare & Sparecchiare

- Apparecchiare / tavolayı hazırlamak = sofrayı kurmak

- Sparecchiare = sofrayı toplamak

Sofraya oturmak, keyifli ve anlamlı bir ritüel olarak görülür. Ayakta yemek yemek sadece acil durumlarda kabul edilir ve mümkünse “vebadan kaçar gibi” kaçınılması gereken bir davranıştır.

Sofrada Olmaz!

Sofrada siyaset, iş ya da ticaret konuşulmaz. İtalya’da bu neredeyse kesin bir tabudur: Sofrada siyaset ve iş konuşmak yasaktır. Elbette sohbet edilir; ama yalnızca birleştiren, keyifli konular üzerine. Ayrıştıran değil, bir araya getiren sohbetler makbuldür.

“Aggiungi un posto a tavola” (Sofraya Bir Kişi Daha Ekle)

Bu sadece 70’ler–80’lerden ünlü bir İtalyan müzikalinin adı değil; aynı zamanda İtalya’da sıkça duyulan bir ifadedir.

Anlamı şudur: “Bir kişiye daha yer aç!”

Öğle ya da akşam yemeği saatinde yolu düşen herkes misafirdir. Yapılacak tek şey bir sandalye daha eklemektir: "Aggiungi un posto a tavola." İşte İtalya budur.

• Tavoletta – küçük tahta, levha
• Tavolino – küçük masa, sehpa
• “A tavola non si invecchia.” - Kelime anlamı: Sofrada insan yaşlanmaz.Anlamı: Birlikte yemek yemek bedene ve ruha iyi gelir.
• Amare la buona tavola / essere una buona forchetta – iyi yemeği sevmek / iştahlı olmak
• Forchetta – çatal
• Andare a tavoletta (arabayla) – çok hızlı gitmek, tam gaz
• Vincere a tavolino – masa başında kazanmak, hükmen galip gelmek
• Gioco da tavolo – masa oyunu
• “Dove si mangia in due, si mangia anche in tre.” -  Anlamı: İki kişiye yemek varsa, üç kişiye de vardır.