Yazar: Zehra Kuru
Yeni bir yıla Roma’da uyanmak, şehrin büyüleyici ruhunu daha derinden hissettiren anlardan biridir. Yılın son gecesinden kalan ışıklar, sokaklarda hâlâ hissedilen coşku ve meydanlara yayılan dinginlik, 2026’nın ilk gününe umut dolu bir başlangıç sunuyor. Yeni yılın bu ilk günlerinde, tüm okurlarımıza sağlık, sevgi ve başarı dolu bir yıl diliyorum. 2026, bilim ve sanatın rehberliğinde, gezerek öğrendiğimiz anlarla dolsun.
Frascati’de yer alan Aziz Petrus Klisesi.
Bu ay rotamızı, Roma’nın kalabalığından kısa bir mesafede bulunan, sakinliği ve zarafetiyle öne çıkan Frascati’ye çeviriyoruz. Şehrin hareketli ritminden uzaklaşıp zamanın yavaşladığı bir atmosferde yapılan bu kısa yolculuk, Roma’nın başka bir yüzünü keşfetme fırsatı sunuyor. Daha dingin ve keyifli bir gün geçirmek isteyenler için Frascati, Roma şehir merkezine yalnızca yarım saatlik bir tren yolculuğu uzaklıkta, huzurlu ve farklı bir deneyim sunuyor.
Ulaşım ve Yolculuk Deneyimi
Frascati’ye ulaşım oldukça pratiktir. Roma Termini İstasyonu’ndan yaklaşık 2,10 € karşılığında, yarım saat süren keyifli bir tren yolculuğuyla kasabaya ulaşabilirsiniz. Seferler genellikle her saat başı düzenlenir ve biletleri hem istasyondan hem de Trenitalia’nın resmi internet sitesinden kolayca alabilirsiniz. Ayrıca ufak bir tavsiye, kontrollerde sorun yaşamamak için biletinizi mutlaka yanınıza bulundurun.
Roma Termini istasyonu ve Frascati tren hareket ekranı.
Frascati yolculuğu yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda Roma gezisine bambaşka bir kapı aralayan özel bir deneyim sunar. Camdan süzülen manzaraları izleyerek geçen bu kısa ama etkileyici yolculuğun nasıl geçtiğini anlamazsınız. Tren yolculuklarını sevenler için, huzurlu görüntüler eşliğinde masalsı bir kasabaya varmak, Roma’nın kalabalığından uzaklaşmanın en güzel yollarından biridir.
Frascati’nin Konumu ve Tarihi
Frascati, Lazio’nun güneydoğusunda yer alan şirin bir kasabadır. Tarihi villaları, yemyeşil tepeleri ve ünlü şaraplarıyla dikkat çeker. Frascati sokaklarında yürürken zamanın nasıl geçtiğini anlamazsınız. Tarihi villalar, küçük meydanlar ve yerel kafeler kasabanın gündelik hayatını şekillendirirken, en büyük cazibesi hiç kuşkusuz huzurlu atmosferidir. Roma’ya bu kadar yakın olup bu kadar dingin kalabilmesi, Frascati’yi özel kılan detaylardan biridir.
Frascati tren istasyonu.
.jpg)
Yeşillikler arasında, Frascati’nin tepesine çıkan merdivenlerden kasabanın manzarası.
Frascati, tepenin üzerine kurulmuş ve Orta Çağ dokusunu koruyan bir kasabadır. Tren istasyonundan merkeze ulaşmak için birkaç merdiven çıkmanız gerekiyor, ama unutmayın: En güzel manzaralara giden yollar biraz zorluklarla doludur, bu yüzden şimdiden hazırlıklı olun.
Kasabanın manzarasına hâkim Villa Aldobrandini köşkü.
Daha ilk adımda, ziyaretçiyi etkileyici bir manzara noktası ve tam karşısında yükselen, manzaraya hâkim görkemli bir köşk karşılıyor. Villa Aldobrandini (Villa Belvedere olarak da bilinir), on iki Tuscola villasından biridir. Konumu ve ölçeğiyle dikkat çeken bu yapı, adeta bir peri masalından fırlamış gibi, kasabanın büyüleyici havasını hemen hissettiriyor. Konumu ve mimarisiyle ziyaretçiyi hemen etkisi altına alan Villa Aldobrandini, Frascati’nin en simgesel yapılarından biridir.
Frascati’nin tarihine bakıldığında, kasabanın Roma’ya olan yakınlığı nedeniyle pek çok yağmalamadan etkilendiği görülür. Özellikle 16. yüzyılda yaşanan ve Roma’yı derinden sarsan 1527 Sacco di Roma (Roma’nın yağmalanması) sırasında, çevredeki yerleşimler gibi Frascati de büyük zarar görmüştür. Buna rağmen kasaba, her defasında yeniden ayağa kalkmayı başarmış ve bugünkü sakin kimliğini korumuştur. 1837 yılında Roma’da yaşanan kolera salgını ise Frascati tarihinin bir diğer dikkat çekici dönüm noktasıdır. Salgından kaçan birçok Romalı, daha temiz hava ve güvenli koşullar nedeniyle Frascati’ye sığınmıştır. Bu da kasabanın, zor zamanlarda bile bir kaçış ve nefes alma noktası olarak görüldüğünü gösterir.
Aziz Petrus Kilisesi’nin meydana açılan sokaktan görünümü
Frascati’deki Piazza San Pietro (Aziz Petrus Meydanı), Hristiyanlık dünyası için büyük öneme sahip Aziz Petrus’a adanmıştır. İsa’nın on iki havarisinden biri olan ve Hristiyanlıkta ilk papa olarak kabul edilen Petrus, özellikle Vatikan’ı ziyaret edenler tarafından bilinir. Meydanda yer alan Aziz Petrus Kilisesi de onun onuruna 1500’lü yıllarda inşa edilmiş olup hem dini hem de tarihî açıdan kasabanın en önemli simgelerinden biridir. İtalya’nın pek çok meydanı ve kilisesi de adını Aziz Petrus’tan alarak, onun etkisini ülke genelinde yaşatır.
Piazza San Pietro (Aziz Petrus Meydanı)
Frascati’de yer alan Aziz Petrus Kilisesi adı nedeniyle sıkça Vatikan’daki ünlü Aziz Petrus Bazilikası ile karıştırılsa da aslında bambaşka ve kendine özgü bir yapıdır. Frascati’nin tarihi merkezinde, kasabanın ana meydanına hâkim bir konumda yer alan bu katedral, 16. yüzyılda inşa edilmiştir ve Frascati’nin dini ve tarihsel kimliğinin en önemli simgelerinden biridir. İç mekânında dönemin estetik anlayışını yansıtan sanat eserleri bulunur ve yapı, kasabanın sakin atmosferiyle uyumlu, sade ama etkileyici bir mimari sunar.
Ufak bir hatırlatma olarak: Kilise genel ibadet yeri iken, bazilika Papa tarafından onaylanmış, özel öneme sahip ve genellikle daha büyük kiliselere verilen isimdir.
Frascati’deki katedralin büyüklüğü ve işlevi, Vatikan’daki görkemli bazilika ile kıyaslandığında oldukça farklıdır. Vatikan’daki Aziz Petrus Bazilikası ise dünyanın en büyük kiliselerinden biri olup, inşasına 1506 yılında başlanmıştır ve Katolik dünyasının merkezinde yer alır. İki yapı arasındaki ortak nokta yalnızca isimleridir. Frascati’deki Basilica di San Pietro, daha mütevazı ölçeğiyle yerel tarihin ve gündelik yaşamın bir parçasıyken, Vatikan’daki bazilika evrensel bir dini simge olarak öne çıkar. Bu nedenle Frascati’yi ziyaret edenlerin, kasabanın kalbinde yer alan bu tarihi katedrali Vatikan’daki görkemli yapıdan ayırarak değerlendirmesi önemlidir.
Frascati- Fontana di Piazza San Pietro
Kilisenin hemen yanında yer alan 18. yüzyıla tarihlenen Fontana di Piazza San Pietro, Barok etkiler taşıyan zarif yapısıyla dikkat çeker. Yalnızca su ihtiyacını karşılayan bir unsur olmanın ötesinde, meydanın estetik bütünlüğünü tamamlayan ve Frascati’nin kamusal yaşamına yüzyıllardır eşlik eden önemli bir simgedir. Kilisenin görkemli cephesiyle birlikte düşünüldüğünde, meydanın tarihsel atmosferini güçlendiren ve mekâna bütüncül bir karakter kazandıran detaylardan biri olarak öne çıkar.
Chiesa di Santa Maria in Vivario Klisesi.
Frascati’de yer alan Chiesa di Santa Maria in Vivario, halk arasında "San Rocco" olarak da bilinir ve kasabanın en eski kiliselerinden biridir. 12. yüzyılda inşa edilen yapı, bir Roma villasının kalıntıları üzerinde yükselir ve adını Antik Roma’da canlıların korunduğu veya yetiştirildiği alanları, özellikle villa bahçelerinde yer alan balık havuzlarını ve doğal yaşam bölümlerini ifade eden Latince “vivarium” kelimesinden alır. Bu durum, kilisenin bulunduğu alanın Roma döneminde aktif bir yaşam ve üretim alanı olduğuna işaret eder. Kilise, bir dönem Frascati’nin ilk katedrali olarak görev yapmıştır. Nüfusun artmasıyla daha büyük bir katedral olan San Pietro inşa edilene kadar kasabanın dini merkezi olmuştur.
Chiesa di Santa Maria in Vivario kilisesi, içersinden bir görüntü..
Yapının genel mimarisi sade bir izlenim verse de dikkatle bakıldığında sarı, kırmızı, mor ve yeşil renklerde taşlarla süslendiği görülür. İç mekânı üç nefle ayrılmış ve taş sütunlarla desteklenmiştir. Bu sütunlar farklı dönemlerden gelen mimari detaylar taşır. Yapının Orta Çağ tarzındaki çan kulesi, binanın tarihî havasını ve kimliğini güçlendiriyor. Kilisede eski freskler, Roma dönemine ait kalıntılar ve kripta gibi önemli tarihî unsurlar görülebilir. Kripta, kiliselerin genellikle ana mekânının altında yer alan; mezarların, kutsal emanetlerin ya da erken dönem ibadet alanlarının bulunduğu yeraltı bölümünü ifade eder.
Chiesa di Santa Maria in Vivario, hem tarihî hem de mimari özellikleriyle Frascati’nin Orta Çağ kökenlerini açıkça yansıtan yapılar arasında yer alır. Turistik rotaların dışında kalması sayesinde günümüzde hâlâ sakinliğini koruyan bu kilise, Frascati’nin kalabalıktan uzak, derin ve dingin tarihini hissetmek isteyenler için adeta saklı bir durak niteliğindedir.
Frascati Sokakları ve Christmas Market
Frascati sokaklarından bir barın avlusu ve yakınındaki çeşme görüntüsü.
Roma’ya çok yakın olan Frascati, tarihi dokusunu koruyan küçük ve şirin bir kasabadır. İrili ufaklı meydanları, farklı barlara açılan sokakları ve sosyal yaşam alanlarıyla canlı ama bir o kadar da sakindir. Sokak aralarında yer alan ve Roma’da "nasoni" olarak bilinen, halk arasında "kocaburun" diye anılan çeşmelerden gönül rahatlığıyla su içilebilir. Çınar ağaçlarının gölgelediği meydanlarda oturup çevreyi izlemek, sevdiklerinizle kısa bir mola vermek için ideal bir atmosfer sunar. Güler yüzlü insanları ve samimi havasıyla Frascati, daha ilk anda huzur duygusunu hissettiren yerlerden biridir.
Frascati Christmas Village giriş görünümü.
Frascati Christmas Village, kasabanın en özel Noel etkinliklerinden biridir. Aralık ayı boyunca (yaklaşık 23 Aralık 2025– 6 Ocak) Via Vittorio Veneto ve tarihî merkez boyunca 25–30 civarında ahşap Noel evi kurulur. Bu evlerde yerel hediyelik eşyalar, el yapımı ürünler, tatlı ve tuzlu lezzetler ile geleneksel gastronomik ürünler bulunur. Via Vittorio Veneto, kasabanın ana caddelerinden biri olup, ziyaretçilere keyifli bir yürüyüş ve alışveriş imkânı sunar. Cadde boyunca sıralanan kafe ve restoranlar sayesinde, ziyaretçiler Noel etkinlikleri arasında lezzetli atıştırmalıklar ve yöresel tatları da deneyimleyebilir.
Frascati’de Noel atmosferi: atlıkarınca ve balonlarla süslenmiş sokaklar.
Sokaklarda çocuklar için atlı karıncalar, balonlar ve küçük eğlence aktiviteleri yer alırken, binalarda çeşitli süslü yılbaşı dekorları kasabaya sıcak ve neşeli bir atmosfer kazandırır. Ahşap stantlarda sergilenen renkli hediyelik mumlar, el yapımı süs eşyaları, küçük dekoratif objeler ve Noel temalı aksesuarlar ise gezinti boyunca ziyaretçilere keyifli alışveriş durakları sunar.
.jpg)
Frascati Noel Pazarı’nda ziyaretçiler için hazırlanan eğlenceli dekorlar.
Frascati Noel pazarında bazı ahşap kulübeler ücretsiz olarak ziyaret edilebilir ve içlerindeki Noel temalı dekorlar gerçekten oldukça etkileyicidir. Bu kulübelerde ayna ve koltuk gibi poz verebileceğiniz dekorlar yer alır; özenle hazırlanmış sahne düzenlemeleri sayesinde fotoğraf çekmek eğlenceli bir deneyime dönüşür. Kulübelerin bir kısmında Noel Baba da ziyaretçileri karşılar ve burada fotoğraf çektirmek mümkündür. Özellikle çocuklar ve aileler için eğlenceli ve keyifli anlar sunan bu alanlar, Frascati’nin samimi Noel atmosferi içinde unutulmaz anılar biriktirme fırsatı yaratır.
Frascati Noel Pazarı’ndan hediyelik eşya stantları.
Frascati Noel pazarlarında hediyelik seçenekleri oldukça zengindir. Ahşap stantlarda el yapımı takılar, tekstil ürünleri, oyuncaklar ve yılbaşı dekorasyonlarının yanı sıra renkli hediyelik mumlar, çam ağacı süsleri, Noel figürleri, küçük seramik objeler ve aromatik süs eşyaları da bulunur. Yerel zanaatkârların ürünleri, kasabanın kendine özgü sıcaklığını ve geleneksel dokusunu yansıtır. Ziyaretçiler hem sevdiklerine hediye alabilir hem de kasabanın samimi Noel atmosferinde dolaşmanın keyfini çıkarabilir.
Frascati Noel Pazarı’nda yer alan yiyecek stantları.
Frascati’ye yakınlığıyla bilinen Abruzzo mutfağından "arrosticini" öne çıkar. Kuzu etinden yapılan bu küçük şişler genellikle 5 adet – 6 euro şeklinde servis edilir ve Noel pazarının en çok tercih edilen sokak lezzetlerinden biridir. Tüm bu tatlar, Frascati Christmas Village’ı yalnızca görsel bir şölen değil, aynı zamanda farklı bölgelerin lezzetlerini bir araya getiren zengin ve sıcak bir Noel deneyimi haline getirir.
Yemek ve içecek açısından Frascati Christmas Village oldukça cazip bir atmosfere sahiptir. Tatlı stantlarında "pandoro" (İtalyan mutfağının yumuşak ve kabarık kek türü, genellikle toz şekerle servis edilir) ve "panettone" (içinde kuru meyveler ve kabuklu kuruyemişler bulunan geleneksel Noel keki), çeşitli kurabiyeler ve sıcak çikolata gibi klasik Noel lezzetleri sunulurken, soğuk kış akşamlarını ısıtan sıcak şarap (vin brulé) da en çok ilgi gören içecekler arasındadır. Bunun yanı sıra yerel gastronomi ürünleri ve yöresel atıştırmalıklar, hem yetişkinler hem de çocuklar için keyifli bir tat deneyimi yaratır.
Akşam saatlerinde Frascati sokaklarının canlı atmosferi.
Frascati, akşam saatlerinde ışıl ışıl bir görünüme bürünür; sokaklar hareketli ve canlıdır, kafelerden yükselen sohbet sesleri ve ışıklarla süslenmiş vitrinler kasabaya sıcak bir atmosfer katar. Dar sokaklarda dolaşırken hem kasabanın tarihi dokusunu hissedebilir hem de akşamın neşesi ve canlılığıyla keyifli bir deneyim yaşayabilirsiniz.
Yemek ve Tatlı Kültürü
Frascati’de yemek ve tatlı kültürü, kasabanın sakin ve samimi atmosferiyle mükemmel bir uyum içindedir. Ancak dikkat etmeniz gereken bir nokta var: Öğlen saat 13:00–16:00 arasında birçok restoran kapalıdır, çünkü İtalyanlar bu saatlerde siesta yapar. Yemek siparişi vermek için en uygun zamanlar ise öğleden sonra 16.00’dan itibaren, özellikle akşam 19.00’a kadar olan saatlerdir. Bu düzen, İtalyanların "dolce vita" anlayışıyla, yani hayatı acele etmeden ve keyfini çıkararak yaşadıklarını Frascati’de de hissetmenizi sağlar.
Tarihi Dolci Tradizionali pastanesi ve iştah açan Ravioli ricotta e cioccolato tatlısı.
Piazza del Mercato civarında bulunan "Dolci Tradizionali", küçük ama sevilen bir tatlıcı/fırın olarak ziyaretçilerini karşılar. Burada, Lazio’nun geleneksel tatlılarını modern sunumlarla bulabilir, espresso eşliğinde taze atıştırmalıklar deneyebilir veya paket alımlık dolci satın alabilirsiniz. Mekânın samimi ve sıcak atmosferi, kasabanın geleneksel lezzetlerini deneyimlemek isteyenler için ideal bir duraktır.
Dolci Tradizionali pastanesinin tatlıları ve meşhur ‘La Pupazze’ kurabiyesi.
Ravioli ricotta e cioccolato, İtalyan mutfağının özgün tatlı ravioli çeşitlerinden biridir. İnce hamurlar arasında ricotta peyniri ve çikolata dolgusu bulunur; pişirildikten sonra genellikle pudra şekeri veya eritilmiş çikolata ile servis edilir. Hem hafif hem de tatlı krizi için ideal olan bu lezzet, Frascati gibi kasabalarda geleneksel tatlı deneyimini yaşamak isteyenler için unutulmaz bir seçenektir.
Frascati bölgesinin tarihi ve lezzetleri
Frasscati kasabasının geleneksel simgelerinden biri olan “La Pupazze” kurabiyeleri, üç memeli şekliyle dikkat çeker. Bunlardan ikisi süt için, biri ise şarapla eşleşmek üzere tasarlanmıştır. Yüzyıllardır bölge halkı tarafından yapılan bu tatlı, lezzetinin yanı sıra sembolik anlamıyla da öne çıkar. Süt ve şarapla olan bağlantısı Pupazze’yi sadece bir kurabiye değil, küçük bir şans ve bereket simgesi hâline getirir. Tadını kesinlikle denemenizi tavsiye ederim; hem tarihi hem de kültürel bir deneyim sunar.
Bir başka lezzetlerinden biri de vişne ve ricotta peynirli panzerottidir. Taze ve doyurucu bu hamur işi, kasabanın tatlı kültürünü yansıtır ve Frascati’yi ziyaret edenler için mutlaka denemeleri gereken tatlar arasında yer alır.
Piazza del Mercato, 21A'da bulunan "Dolci Tradizionali", tatlı severler için adeta bir cennet. Frascati’yi ziyaret ettiğinizde buraya uğramadan geçmek neredeyse imkânsızdır. Hem bölgesel tatlıları hem de klasik İtalyan lezzetlerini tadabilir, taptaze ve göz alıcı sunumların keyfini çıkarabilirsiniz. Üstelik çalışanlar da oldukça güler yüzlü, bu da deneyimi daha keyifli hâle getiriyor.
Frascati Şarapları
Frascati denince akla gelen güzelliklerin başında, kasabanın çevresini saran üzüm bağları ve ünlü şarapları gelir. Roma’nın güneydoğusundaki Lazio bölgesinde, özellikle Castelli Romani’nin tepelerinde üretilen Frascati şarapları, genellikle Malvasia ve Trebbiano üzümlerinden yapılır. Hafif, ferahlatıcı ve çiçeksi aromalarıyla bilinen bu beyaz şaraplar hem sıcak aylarda Roma’da hem de kasabada oldukça popülerdir. Tarih boyunca papaların ve aristokratların sofralarından eksik olmayan Frascati şarapları, 16. yüzyılda Papa V. Paul’ün özel ziyafetlerinde de servis edilmiştir ve bölgenin tarihî ve kültürel dokusunu tamamlayan önemli bir lezzet deneyimi sunar.
Frascati’de üzümler ve bölgesel şaraplar.
Frascati’nin şarap üretim geleneği antik Roma dönemine kadar uzanır. O dönemde Roma vatandaşları, bağlarından topladıkları üzümleri hem evlerinde hem de şenliklerde tüketirdi. Şaraplar, hem Frascati Superiore (daha kaliteli ve belirli üretim kurallarına uyan) hem de klasik Frascati DOC olarak sınıflandırılır; Superiore, özellikle yemeklerle eşleşmek için tercih edilir ve karakteristik tazelik ile aromatik yapısını güçlendirir.
Frascati şarap tadımı ve sunum görüntüsü.
Frascati’de şarap tadımı deneyimi arayanlar için farklı bütçelere uygun seçenekler mevcut. İşte sizler için hazırladığım yüksek puanlı/pahalı, orta fiyatlı ve ucuz tadım mekanlarıyla unutulmaz bir deneyim yaşayabilirsiniz.
Yüksek deneyim odaklı ve kapsamlı bir deneyim arayanlar için Minardi Historic Winery Tours, kasabanın en yüksek puanlı şarap evlerinden biri olarak öne çıkar. Tarihî üzüm bağları arasında rehberli tadımlar sunan bu mekân, kapsamlı bir bağ turu ve tadımı içerdiği için fiyat olarak daha yüksektir; ancak unutulmaz bir deneyim sağlar.
Orta fiyatlı ve kaliteli bir tadım deneyimi için Azienda Biologica De Sanctis önerilebilir. Butik bir şarap evi olan mekân, rehberli tadımlar sunar ve genellikle yaklaşık 25€ civarında üç çeşit yerel şarap tadımı ile küçük atıştırmalıkları kapsar. Ziyaretçiler, burada hem şarapların tadını çıkarabilir hem de butik bir bağ deneyimi yaşayabilir.
Daha ekonomik ve samimi bir deneyim arayanlar için ise Santé - Enoteca & Bistrot veya ENOTECA MOLINARI gibi kasaba merkezindeki barlar idealdir. Bu mekanlarda uygun fiyatlı şarap tadımları ve yerel şarap seçenekleri sunulur; şarap eşliğinde atıştırmalıklar da bulmak mümkündür. Kapsamlı bağ tadımları ve gezileri için önceden rezervasyon yaptırmanızı öneririm çünkü ayakta veya rezervasyonsuz giriş her zaman mümkün olmayabilir.
Ve eğer Roma’nın kalabalığından uzaklaşıp hem lezzet tadımları yapabileceğiniz hem de tarihiyle sizi büyüleyecek masalsı bir kasabayı keşfetmek isterseniz, yalnızca yarım saatlik mesafede yer alan Frascati’ye mutlaka bir şans vermenizi öneririm. Son satırları yazarken sizlere, “İnsan ancak sevdiği yerde gerçekten yaşar.” diyen Johann Wolfgang von Goethe’nin sözüyle veda etmek istiyorum. Bir sonraki ay yeniden görüşmek üzere, bilim ve sanatla kalmanız dileğiyle… Mutlu yıllar!
